Sexualitatea nerabezaroan.

Aldi honetan, nerabe askok haien zati maskulinoak eta femeninoak identifikatzen hasten dira, izan ere, nerabeek mentalki eta fisikoki garatzen ari baitira. Pentsamendu edo jarrera heldu bat garatzeaz gain, aldi honetako gazteengan jarrera sexual bat esnatzen da, non sentimenduak, fantasiak eta emozioak garatzen ditu, bere identitate sexuala handiagotuz.


Garapen fisikoa eta mentalaren arabera, sexualitatearen eta identitate sexualaren garapenari dagokionez, ematen diren aldaketak hurrengo aldi hauetan eman daitezke:

1. Nerabezaro goiztiarra: gutxi gorabehera, aldi honetan, hamaika eta hamairu urte dituela, aldaketa fisikoak bizkorregi pairatzen ditu, baina oindino, bere gogo edo grina sexuala urrun dago.


2. Bitarteko nerabezaroa: aldi honetan, nerabeak, hamalau eta hamazazpi urte dituelarik, ia guztiz garatuta dago, non bere sexu-organuak prest daude ugaltze-prozesurako, bere nahia sexuala handiagotuz, hala nola, fantasia erromantikoen goieneko unea.


3. Nerabezaro berantiarra: gazteak, hamazazpi eta hogeita bat urte dituelarik, garapen fisikoa eta psikikoa guztiz garatu du. Kasu honetan, pentsamendu heldua garatuta izateak, gazteari harreman sexual helduak eta ziurrak izateko aukera du. Harreman sozialen kasuan, aldi honetako gazteen grina sexuala aldatuz doa, non konfidantza eta elkarrekikotasun bezalako baloreak bilatzen ditu.

Zahartzeak eragindako aldaketak.

Azken hamarkadetan, bizi-itxaropena luzatzeak, osasun-maila eta ongizate-maila hobetzeak eragin du. Baina, zahartzerakoan, zenbait aldaketa ematen dira, ez bakarrik gizakien bizitzan, baita ere euren funtzionamenduan.

Esan beharra dago, zahartzeak gizakien funtzionamendua murriztu edo txikiagotzen duela. Horrek, zaharren bizitzeko duten moduan eta bizitzan zehar izandako harremanetan eragiteko arriskua du. Baina, aldaketa nagusirik zentzumenei eragiten die, non, ikusmena, entzumena, usaimena, dastamena, ukimena eta mugimendua hunkituta sentitzen dira.

Entzumenari dagokionez, elastikotasuna eta gardentasuna galtzeko arriskua du gizakiak. Entzumen-aldaketen barruan, zaharrek soinua entzuteko arazoak izaten dute, bakardadean gelditzeko arriskuan. Usaimen, dastamen edo mugimendu arazoen barruan, aldi honetan gizakiek errezeptoreak galtzen dituzte. Azkenik, mugimen-funtzioak geldiarazten dira, eta erreakzionatzeko zailtasunak dituzte.

Hala ere, aipatutako aldaketa horiek ez dute erantzun berdina agure guztietan, bakoitzak bere fisikoa eta adimena baitu aldaketa hauei aurre egiteko.

Bibliografía: López Paz, J.F. (2012). Bizi-zikloan zeharreko giza garapena: oinarria eta praxia. Bilbao: Deustuko Unibertsitatea.

Zahartzaroa: gogoaren beheraldia.

Zenbait eredu existitzen dira hirugarren adineko agure zaharren gogo-beheraldia azpimarratzen dutenek, hala nola, faktore sozialak, osasun-faktoreak eta faktore pertsonalak:

Batetik, faktore sozialen barruan, zahartzaroan hurrengo bi aldi hauek ematen dira: batetik, sostengu sozialaren beharrizana, eta bestetik, lagunen, bikotekidearen edo lankideen heriotza.

Bestetik, osasun-faktoreen barruan, gaitasunen murriztapena, aldaketa hormonalak edo biokimikoak, eta osasun-arazoen agerpena nabaritzen dira.

Eta, azkenik, faktoreekin amaitzeko, faktore pertsonalak ditugu, non ezinbestekoak dira hurrengo aldi hauek azpimarratzea: batetik, jarduera atsegingarrien murriztapena eta jarduera laboralaren falta edo gabezia. Horrek, konpromezu sozialak gutxitzea ekartzen du, familiaren estrukturan aldaketak sortuz.  



Normalean, hirugarren adineko pertsonak dira bizitzako aldaketa gehienak jasatzen dutenek, hala nola, erretretaren adinera heltzen direnean. 65 urte inguru dituztela, eta erretiroa jasatzen duten unean, gogoek behera egitendute eta zuten bizitza gogotsua edo aktiboa, bizitza geldo edo pasiboa bihurtzen da.

NERABEEK ESKOLAN.

Hurrengo atalean, nerabeek eskolan izan dezaketen arazoak azaltzen dira, non zenbait aldaketa edo nahasketen ondorioz, zeintzuk askok, eskolarekin lotura dute. Hori dela eta, gazteek gauza berriak ezagutzeko eta frogatzeko nahia adierazten dute.



Batetik, nerabe askok, eskolara joateari errefusatzen dute, bai integratzeko arazoen ondorioz,  ikaskideekin sortutako arazoen ondorioz, irakasleen edo gurasoen bere lorpenekiko adierazitako presioaren ondorioz edo motibazio urriaren ondorioz. Horrek, gazteari eskolara joateak mehatxaria suposatuko litzaioke, nerabearen ezegonkortasun emozionala handituz.

Bestetik, eskolako nota txarrak, frustrazioa edo inpotentzia eragiten dio, autoestimuaren beherakada larri bat sortuz. Horretarako, gurasoen konprensioa beharko du nerabea, zeren eta, askotan, gurasoen konprensio-faltak nerabearen autoestimuan eragiten du.

http://adolescentes.blogia.com/temas/educacion-y-estudios.php

Nerabeek duten harreman sozialak.

Haurtzaroan dituzun harremanak ez datoz bat nerabezaroan egindako harremanekin. Zer dela eta? Aldaketak sortzen direlako, bai nerabeek beste gizakiekin duten harremanekin, eta bai nerabeek haien buruaz duten ulermena edo pertzepzioarekin.

Eskolara sartzerako orduan, umeentzat familia da talde edo multzorik garrantzitsuena. Bertan, hau da, eskolan, haien gelakide berriak ezagutuko ditu, zeintzuk bigarren talde edo multzo sozialik garrantzitsuena izango da. Baina, nerabezaroan, elkarrekintza sozialak gero eta gehiago dira, eta askotan, familiari egindako aipamena ahazten dute nerabeek. Hortaz, esan daiteke, nerabezoaren aldian, autonomia pertsonala eskuratzea da ezaugarririk nabarmenetariko bat. Horretarako, hiru multzotan bana daiteke: batetik, nerabeek haien buruarekin duten harremana, bestetik, familiarekin duten harremana eta, azkenik, lagunekin duten harremana.

Lehenengo multzoan, nortasuna, autoestimu, jarrera eta segurtasun bezalako faktoreak indartzen dira. Gazteek, haien nortasunaren zentzua bilatzeko nahia azaltzen dute, hau da, sendotasun pertsonala indartzea. Hori lortuz, gazteek erabaki independenteak hartzeko gai izango dira, bere arazoei aurre egiten. Autoestimua, normalean behera egiten du, aldaketa ugariren ondoriz, eta horrek ez bakarrik autoestimuan, gazteen jarreran gorabeherak sortzen ditu baita ere. Aldi honetan, gazteek euren buruaz galdetzen dira, pentsakorragoak bihurtuz, eta egiten duten ekintzetaz ohartuz.

Familiari dagokionez, gazteek emantzipatzea lortzen dute, pertsona independienteagoak bihurtuz. Gurasoekin duten harremanetan, aldaketak sortzen dira: gazteek haien sexu berdinekoak diren gizakien aholkuak entzutea nahiago dute. Nahiz eta emantzipatzea lortu, gazteek gurasoen segurtasuna nahi eta behar dute.

Nerabeek lagunekin duten harremanak, aldi honetan gora egiten du, onartuak sentitzen baitira eta elkarrekin ekintzak egiteko gai dira, baloreak, leialtasuna eta intimitatea bezalako jarrerak partekatuz. Mutilen eta nesken harremanak ez dira berdinak, normalean mutilak irekiagoak dira elkartasuna bilatzerako orduan, eta, aldiz nesken arteko harremanak estuagoak izaten dira, haien nortasun sexuala, sentimenduak eta nortasuna bilatzen saiatzen direlako.

HELBIDEA: http://www.miscelaneaeducativa.com/Archivos/relaciones_sociales_adolescencia.pdf

HIZKUNTZAREN GARAPENA.

Denbora aurrera doala, haurtzarotik nerabezarora zenbait aldaketa ematen dira hizkuntzari dagokionez. Hizkuntzak bere garapena jarraitzen du, non nerabeek, esaldi luzeagoak osatzeko gai dira eta hiztegia handitzeko baita ere. Horri esker, nerabeek gai dira hitzen esanahia berehala ulertzeko, eta etorkizunari begira, gauzak burutzeko ahaleginak egiten dituzte, ikuspuntu errealistago bati esker.

Nahiz eta oraindik heldutasuna ez eduki, haien arrazoitzeko modua abstraktua da. Horrek, hitz berriak ezagutzeko eta hitz berri horiek erabiltzeko aukera ematen dio nerabeari. Zeintzuk dira aldaketa nabarmenak?

Batetik, nerabeen irudimena garatuz doa, non iraganean ikasi dutenari esker, aukerak, estrategiak, hipotesiak etab. burutzeko gai dira. Pentsamenduari dagokionez, penstamendu hipotetiko-deduktiboa hedatzen dute, non garatu, hausnartu eta hipotesiak egiaztatzeko ahalmena edukitzen dute. Irakumernari esker, hiztegia zabalduz doa eta, hamasei eta hamazortzi urte bitartean, gaztea laurogei mila hitz inguru ezagutzen ditu. Hitzen esanahiari esker, gazteen kontzientzia badaki hitzek esanahi bat baino gehiago eduki ahal dezaten sinboloak direla, eta horretarako, metaforak eta hitz-jokoak bezalako figura erretorikoak erabiltzen hasten dira.

Beste aldaketa nabarmen bat, haien ikuspuntu soziala garatzeko gaitasuna da, haien ikuspuntu sozialarekin zerikusirik ez duten ikuspuntuak ulertzeko gaitasuna eta beste gizakiekin komunikatzeko adimena.

HELBIDEA: https://books.google.es/books?hl=es&lr=&id=sGB87-HX-HQC&oi=fnd&pg=PR13&dq=ADOLESCENCIA+DESARROLLO+LENGUAJE&ots=cItA3g1oss&sig=lw_VXQXggbsn5QFAksbLvmWrtPg#v=onepage&q=ADOLESCENCIA%20DESARROLLO%20LENGUAJE&f=false

Nerabeen aldaketa psikologikoak eta sozialak.

Zer da nerabezaroa? Zeintzuk dira nerabezoak sortzen dituen aldaketa nagusiak? Hona hemen nerabezoari dagokion informazio egokia;

Esan daiteke nerabezoaren hasiera zenbait aldaketen ondorioz sortzen direla, hala nola, ahotsan sortzen diren aldaketak, ilearen agerpena gorputzan, sexu-organuak,... Hortaz, aldaketa fisikoak ugari badira, aldataketa psikosozialak ez dira gutxiago. Lehenengo edo hasieran ematen den aldaketarik garrantzitsuenetarikoa, bakoitzak duen "gorputz berriaren" onarpena da, zeren haurtzaroarengan oso desberdina da. Aldaketa hura azkar ematen da, eta horrek kezka edo ardura sortzen du gizakiarengan. Ez bakarrik gorputzak jasaten duen aldaketeengandik, baizik eta beste gizakiak zutaz duten iritziarengandik sortzen dira horrelako pentsamenduak.

Aldaketa fisikoak alde batera utzita, ezinbestekoak dira aldaketa psikologikoak aipatzea. Normalean, haurtzaroaren aldian, haurrek gauza bakar batean jartzen dute arreta pentsatzerako orduan. Aldiz, nerabezaroan, pentsatzeko gaitasun berriak garatzen dira. Horrekin bat, nerabeek hausnartzeko eta arrazoitzeko joera garatuko dute.

Aipatzekoa da ere, aldi honetan, kontzientziak garapen bat duela, ikuspuntu errealistago bat duela bizitzarengan, zein ezeztatzeko, esperentziak aztertzeko eta ondoriak ataratzeko  baliogarria izango da, haien identitatea eraiki dezaten, hau da, pertsona autonomoak bihurtuz.  Lagunak haien bizitzako gizaki garrantzitsuenak bihurtuko dira,  eta besteengan preziatuak eta maitatuak sentitzeko nahia izango dute.

HELBIDEA: http://www.scielo.sa.cr/scielo.php?pid=S1409-41851999000200004&script=sci_arttext&tlng=pt

NERABEZAROA

NERABEEN EGOZENTRISMOA

Piaget-en ustez, nerabeen egozentrismoa etapa sentsoriomotorrean hasten da, non umeak badaki bera eta munduko beste gizaki guztiak desberdintzen, baita ere eskolaurreko aldian hautematen dituen objektuak. 

Esan beharra dago, nerabezaroan zenbait aldaketa sortzen direla, hala nola, maila hormonalean edo maila psikosozialean adibidez. 

Baina, maila kognitiboan edo pentsatzerako orduan, badago aspektu bat aldakorra dana non umeek gaitasuna dute kezkatzen zaien gauzetaz bakarrik pentsatzeko, baina besteei arduratzen zaien objektuak edo gertaerak ez dituzte kontuan hartzen. Hori dela eta, nerabeen egozentrismoaren aldia sortzen da. David Elkind-en ustez, egozentrismoaren aldian, nerabea bere izaera berezitzat dauka eta ikuspuntu sozialean garrantzitsuagoak direla uste dute errealitatean direna baino. 

Aldi honetan aipatzekoak dira hurrengo kontzeptuak: nerabea gero eta nerabeagoa bihurtzen den heinean, "irudimenezko publikoa" eta "norberaren fabula" bezalako kontzeptuak barneratzen ditu, zeintzuk nerabeen pentsamenduarekin lotura du. Nerabeek uste dute, gainerako gizakiek haiek egiten duten ekintzetan eta esaten duten hitzetan jartzen dutela arreta. Beste modu batean esanda, nerabeek haiek ekintzak egiterako orduan publikoa aurrean izango balute bezala jokatzen dute. Baita ere heroiak moduan jarduten dute, garaiezinak edo menderaezina direla pentsatzen baitute.  

Kontzeptu hauek helduaroan eman daiteke ere, baina nerabeen kontrara, helduek egozentrismoaren ezaugarriak kontrolatu dezakete. 

HAUR-PSIKOMOTRIZITATEA.

ZER DA PSIKOMOTRIZITATEA? 

Piskomotrizitatea nerbio-sistemaren jarduera nagusia da, non umeek haien mugimenduen kontzientzia garatzen dute, bizkortasunaren, espazioaren eta denboraren patroiei esker.

Haur-psikomotrizitearen barruan, bi zati garrantzitsu aurkitzen dira: Batetik, motorra edo mugimendua, eta bestetik eragile psikikoa. Bi eragile honek, gizakiaren garapen integrala edo osoa eragiten dute. 

Hurrengo artikuluan, psikomotrizitatearen funtsa zein den azaltzen da gaztelaniaz:

Estimulación y reeducación para bebés

A través de la psicomotricidad se animar y reinstruir los movimientos de los niños y niñas. Dentro de la estimulación y la reeducación infantil, podemos encontrar por una parte la estimulación psicomotriz educacional, y por otra parte la reeducación psicomotriz. La pimera se dirige a individuos vitales y robustos, a través de un trabajo orientado a la actividad motriz y el juego, mientras que en la segunda, se trabaja con individuos que presentan alguna discapacidad, trastornos o retrasos en su desarrollo integral, y se tratan corporalmente mediante una intervención hospitalaria. 

¿Para qué sirve la psicomotricidad infantil?

La psicomotricidad, aparte del objetivo de la estimulación de los movimientos de los niños, tiene como objetivo lo siguiente:

- Motivar los sentidos a través de las sensaciones y relaciones entre el cuerpo y el exterior.

- Organizar la capacidad de los movimientos representados o expresados a través de signos, símbolos, planos, y de utilización de objetos reales e imaginarios. 

- Hacer que los niños puedan descubrir y expresar sus capacidades, a través de la acción creativa y la expresión de la emoción. 

- Crear una conciencia y un respeto a la presencia y al espacio de los demás.

- ... 

https://www.guiainfantil.com/servicios/psicomotricidad/index.htm

HAUR-EGOZENTRISMOA.

BESTEEKIN PARTITU

Beste umeekin jolastea umeen eguneroko jarduera izan arren, arazoak sortzen dira. Zer dela eta? Zergatik zure semeak ez du nahi partekatu bere jostailuak beste umeekin? Normalean, ohikoa da haurren inguruan "nirea da eta ez zurea" bezalako hitzak entzutea, bere egozentrismoaren ondorioz. Baina zer da egozentrismoa? Artikulu honetan, nahiz eta gazteleraz egon, egozentrismoa zer den eta egozentrismoaren etapa desberdinak aurkituko ditugu. 

El egocentrismo infantil:

Dependiendo de la edad que tenga el niño o la niña, tienden a actuar de diferente manera en las siguientes etapas. 

En la primera, según Jean Piaget, los niños y niñas entre los tres y los seis años tienen una serie de características abstractas en las que domina el egocentrismo, donde el pequeño se considera como el centro del mundo, por lo que no existen los demás y, por tanto, no debe compartir nada con los demás ya que todo lo que ve a su alrededor es suyo. 

En la segunda etapa, cabe destacar la vinculación o conexión que tiene el apego y la amistad. Segun el psicólogo Paul Osterrieth los niños y niñas no empiezan a interactuar hasta que cumplen los cinco años. Una vez cumplidos los cinco años, los pequeños entran en un nuevo mundo conocido como el "juego asociativo" o el de la interacción en el juego.

Por lo tanto, entre los seis y siete años, los niños entienden el juego como un bien común, donde mediante la cooperación comienzan a compartir sus juguetes con los demás niños y niñas. 

Por último, está la fase de adaptación, en la cual el niño ya ha aprendido las adecuadas habilidades sociales. Estas conductas son aprendidas a través de mecanismos de instrucción, refuerzo positivo, imitación, preparación y práctica.

¡ESTE ES EL OBJETIVO AL QUE DEBEMOS LLEGAR!

Babinski: gogoeta eta kausak.

Reflejo de Babinski:

El reflejo de Babinski trata sobre la elevación automática del dedo gordo del pie cuando se golpea su borde supremo o extremo. Normalmente aparece en los niños, y desaparece al cumplir los 18 meses, pese a que, en algunas ocasiones, debido a ciertas enfermedades cerebrales y de la médula espinal, pueda persistir.

Pero, ¿qué son los reflejos?

 

Los reflejos son respuestas predecibles e incontrolables a cierto tipo de estimulación. El reflejo de Babinski es uno de los reflejos infantiles. Es normal en niños de hasta dos años de edad, pero desaparece a medida que el niño crece y el sistema nervioso alcanza mayor desarrollo. Puede desaparecer al año de edad.

Pero, si han pasado dos años y el reflejo persiste, puede que se deba a un caso dañino entre las vías nerviosas enlazadas con la médula espinal y nuestro cerebro. Es por ello por lo que, las causas de reflejo de Babinski son las siguientes:

- Esclerosis lateral amiotrófica (enfermedad de Lou Gehrig). 

- Tumor cerebral.

- Ataxia de Friedreich. 

- Traumatismo craneal.

- Encefalopatía hepática. 

- Meningitis. 

- Tuberculosis (cuando afecta la columna vertebral). 

Cuidados en el hogar:

Una persona mayor que un bebé que tenga el reflejo de Babinski con frecuencia presentará igualmente falta de coordinación, debilidad y dificultad con el control muscular. 

La seguridad es importante para prevenir una lesión. La persona puede necesitar ayuda en sus actividades y el ambiente se debe mantener libre de peligros. 

https://www.clinicadam.com/salud/5/003294.html

Atxikimenduak duen garrantzia.

ZERGATIK DA GARRANTZITSUA ATXIKIMENDUA?


Atxikimenduaren esanahia aztertzerako orduan, gaztelaniaz "apego" bezala aurkituko dugu. Bere inguruan, lotura afektibo iraunkorra eta bi pertsonen artean garatzen dela esaten da, non segurtasuna, kontsolamendua eta babesa ematea du helburu.

Atxikimendu mota desberdinak aurki daitekez, baina garrantzitsuena edo azpimarratzekoa amarena eta seme-alaben arteko lotura afektiboa da, zein haurra jaio aurretik sortzen dela esaten dute. Normalean, haurrek bederatzi hilabete igarotzen ditu amaren sabelean, non umea babes sentitzen da, amaren ahotsarekin eta bihotz taupadekin erlaxatzen da. Baina, erditzerako unean, umearen babes hura erabat desagertzen da eta mundu berri batera dator, non zarata eta argia nabarmentzen dira.

Hortaz, umeek, amarengan izugarrizko babesa edo segurtasuna sentituko dute, nahiz eta gero, denbora igaro ahala, bere alboan aitaren, nebe-arreben edo aitona-amonen babesa izango duten. Hori dela eta, zergatik beharrezkoa da atxikimendua haurrentzat? Batetik, atxikimenduei esker, umeek euren nortasuna eraikitzeko gai izango dira, eta bestetik, haien inguruko eta munduan zehar dauden gauza ulertezinak ulertarazten lagunduko dielako.

https://psicologiamotivacional.com/la-importancia-de-los-estilos-de-apego-los-cuatro-tipos-de-apego/