Sexualitatea nerabezaroan.

Aldi honetan, nerabe askok haien zati maskulinoak eta femeninoak identifikatzen hasten dira, izan ere, nerabeek mentalki eta fisikoki garatzen ari baitira. Pentsamendu edo jarrera heldu bat garatzeaz gain, aldi honetako gazteengan jarrera sexual bat esnatzen da, non sentimenduak, fantasiak eta emozioak garatzen ditu, bere identitate sexuala handiagotuz.


Garapen fisikoa eta mentalaren arabera, sexualitatearen eta identitate sexualaren garapenari dagokionez, ematen diren aldaketak hurrengo aldi hauetan eman daitezke:

1. Nerabezaro goiztiarra: gutxi gorabehera, aldi honetan, hamaika eta hamairu urte dituela, aldaketa fisikoak bizkorregi pairatzen ditu, baina oindino, bere gogo edo grina sexuala urrun dago.


2. Bitarteko nerabezaroa: aldi honetan, nerabeak, hamalau eta hamazazpi urte dituelarik, ia guztiz garatuta dago, non bere sexu-organuak prest daude ugaltze-prozesurako, bere nahia sexuala handiagotuz, hala nola, fantasia erromantikoen goieneko unea.


3. Nerabezaro berantiarra: gazteak, hamazazpi eta hogeita bat urte dituelarik, garapen fisikoa eta psikikoa guztiz garatu du. Kasu honetan, pentsamendu heldua garatuta izateak, gazteari harreman sexual helduak eta ziurrak izateko aukera du. Harreman sozialen kasuan, aldi honetako gazteen grina sexuala aldatuz doa, non konfidantza eta elkarrekikotasun bezalako baloreak bilatzen ditu.

Zahartzeak eragindako aldaketak.

Azken hamarkadetan, bizi-itxaropena luzatzeak, osasun-maila eta ongizate-maila hobetzeak eragin du. Baina, zahartzerakoan, zenbait aldaketa ematen dira, ez bakarrik gizakien bizitzan, baita ere euren funtzionamenduan.

Esan beharra dago, zahartzeak gizakien funtzionamendua murriztu edo txikiagotzen duela. Horrek, zaharren bizitzeko duten moduan eta bizitzan zehar izandako harremanetan eragiteko arriskua du. Baina, aldaketa nagusirik zentzumenei eragiten die, non, ikusmena, entzumena, usaimena, dastamena, ukimena eta mugimendua hunkituta sentitzen dira.

Entzumenari dagokionez, elastikotasuna eta gardentasuna galtzeko arriskua du gizakiak. Entzumen-aldaketen barruan, zaharrek soinua entzuteko arazoak izaten dute, bakardadean gelditzeko arriskuan. Usaimen, dastamen edo mugimendu arazoen barruan, aldi honetan gizakiek errezeptoreak galtzen dituzte. Azkenik, mugimen-funtzioak geldiarazten dira, eta erreakzionatzeko zailtasunak dituzte.

Hala ere, aipatutako aldaketa horiek ez dute erantzun berdina agure guztietan, bakoitzak bere fisikoa eta adimena baitu aldaketa hauei aurre egiteko.

Bibliografía: López Paz, J.F. (2012). Bizi-zikloan zeharreko giza garapena: oinarria eta praxia. Bilbao: Deustuko Unibertsitatea.

Zahartzaroa: gogoaren beheraldia.

Zenbait eredu existitzen dira hirugarren adineko agure zaharren gogo-beheraldia azpimarratzen dutenek, hala nola, faktore sozialak, osasun-faktoreak eta faktore pertsonalak:

Batetik, faktore sozialen barruan, zahartzaroan hurrengo bi aldi hauek ematen dira: batetik, sostengu sozialaren beharrizana, eta bestetik, lagunen, bikotekidearen edo lankideen heriotza.

Bestetik, osasun-faktoreen barruan, gaitasunen murriztapena, aldaketa hormonalak edo biokimikoak, eta osasun-arazoen agerpena nabaritzen dira.

Eta, azkenik, faktoreekin amaitzeko, faktore pertsonalak ditugu, non ezinbestekoak dira hurrengo aldi hauek azpimarratzea: batetik, jarduera atsegingarrien murriztapena eta jarduera laboralaren falta edo gabezia. Horrek, konpromezu sozialak gutxitzea ekartzen du, familiaren estrukturan aldaketak sortuz.  



Normalean, hirugarren adineko pertsonak dira bizitzako aldaketa gehienak jasatzen dutenek, hala nola, erretretaren adinera heltzen direnean. 65 urte inguru dituztela, eta erretiroa jasatzen duten unean, gogoek behera egitendute eta zuten bizitza gogotsua edo aktiboa, bizitza geldo edo pasiboa bihurtzen da.

NERABEEK ESKOLAN.

Hurrengo atalean, nerabeek eskolan izan dezaketen arazoak azaltzen dira, non zenbait aldaketa edo nahasketen ondorioz, zeintzuk askok, eskolarekin lotura dute. Hori dela eta, gazteek gauza berriak ezagutzeko eta frogatzeko nahia adierazten dute.



Batetik, nerabe askok, eskolara joateari errefusatzen dute, bai integratzeko arazoen ondorioz,  ikaskideekin sortutako arazoen ondorioz, irakasleen edo gurasoen bere lorpenekiko adierazitako presioaren ondorioz edo motibazio urriaren ondorioz. Horrek, gazteari eskolara joateak mehatxaria suposatuko litzaioke, nerabearen ezegonkortasun emozionala handituz.

Bestetik, eskolako nota txarrak, frustrazioa edo inpotentzia eragiten dio, autoestimuaren beherakada larri bat sortuz. Horretarako, gurasoen konprensioa beharko du nerabea, zeren eta, askotan, gurasoen konprensio-faltak nerabearen autoestimuan eragiten du.

http://adolescentes.blogia.com/temas/educacion-y-estudios.php

Nerabeek duten harreman sozialak.

Haurtzaroan dituzun harremanak ez datoz bat nerabezaroan egindako harremanekin. Zer dela eta? Aldaketak sortzen direlako, bai nerabeek beste gizakiekin duten harremanekin, eta bai nerabeek haien buruaz duten ulermena edo pertzepzioarekin.

Eskolara sartzerako orduan, umeentzat familia da talde edo multzorik garrantzitsuena. Bertan, hau da, eskolan, haien gelakide berriak ezagutuko ditu, zeintzuk bigarren talde edo multzo sozialik garrantzitsuena izango da. Baina, nerabezaroan, elkarrekintza sozialak gero eta gehiago dira, eta askotan, familiari egindako aipamena ahazten dute nerabeek. Hortaz, esan daiteke, nerabezoaren aldian, autonomia pertsonala eskuratzea da ezaugarririk nabarmenetariko bat. Horretarako, hiru multzotan bana daiteke: batetik, nerabeek haien buruarekin duten harremana, bestetik, familiarekin duten harremana eta, azkenik, lagunekin duten harremana.

Lehenengo multzoan, nortasuna, autoestimu, jarrera eta segurtasun bezalako faktoreak indartzen dira. Gazteek, haien nortasunaren zentzua bilatzeko nahia azaltzen dute, hau da, sendotasun pertsonala indartzea. Hori lortuz, gazteek erabaki independenteak hartzeko gai izango dira, bere arazoei aurre egiten. Autoestimua, normalean behera egiten du, aldaketa ugariren ondoriz, eta horrek ez bakarrik autoestimuan, gazteen jarreran gorabeherak sortzen ditu baita ere. Aldi honetan, gazteek euren buruaz galdetzen dira, pentsakorragoak bihurtuz, eta egiten duten ekintzetaz ohartuz.

Familiari dagokionez, gazteek emantzipatzea lortzen dute, pertsona independienteagoak bihurtuz. Gurasoekin duten harremanetan, aldaketak sortzen dira: gazteek haien sexu berdinekoak diren gizakien aholkuak entzutea nahiago dute. Nahiz eta emantzipatzea lortu, gazteek gurasoen segurtasuna nahi eta behar dute.

Nerabeek lagunekin duten harremanak, aldi honetan gora egiten du, onartuak sentitzen baitira eta elkarrekin ekintzak egiteko gai dira, baloreak, leialtasuna eta intimitatea bezalako jarrerak partekatuz. Mutilen eta nesken harremanak ez dira berdinak, normalean mutilak irekiagoak dira elkartasuna bilatzerako orduan, eta, aldiz nesken arteko harremanak estuagoak izaten dira, haien nortasun sexuala, sentimenduak eta nortasuna bilatzen saiatzen direlako.

HELBIDEA: http://www.miscelaneaeducativa.com/Archivos/relaciones_sociales_adolescencia.pdf

HIZKUNTZAREN GARAPENA.

Denbora aurrera doala, haurtzarotik nerabezarora zenbait aldaketa ematen dira hizkuntzari dagokionez. Hizkuntzak bere garapena jarraitzen du, non nerabeek, esaldi luzeagoak osatzeko gai dira eta hiztegia handitzeko baita ere. Horri esker, nerabeek gai dira hitzen esanahia berehala ulertzeko, eta etorkizunari begira, gauzak burutzeko ahaleginak egiten dituzte, ikuspuntu errealistago bati esker.

Nahiz eta oraindik heldutasuna ez eduki, haien arrazoitzeko modua abstraktua da. Horrek, hitz berriak ezagutzeko eta hitz berri horiek erabiltzeko aukera ematen dio nerabeari. Zeintzuk dira aldaketa nabarmenak?

Batetik, nerabeen irudimena garatuz doa, non iraganean ikasi dutenari esker, aukerak, estrategiak, hipotesiak etab. burutzeko gai dira. Pentsamenduari dagokionez, penstamendu hipotetiko-deduktiboa hedatzen dute, non garatu, hausnartu eta hipotesiak egiaztatzeko ahalmena edukitzen dute. Irakumernari esker, hiztegia zabalduz doa eta, hamasei eta hamazortzi urte bitartean, gaztea laurogei mila hitz inguru ezagutzen ditu. Hitzen esanahiari esker, gazteen kontzientzia badaki hitzek esanahi bat baino gehiago eduki ahal dezaten sinboloak direla, eta horretarako, metaforak eta hitz-jokoak bezalako figura erretorikoak erabiltzen hasten dira.

Beste aldaketa nabarmen bat, haien ikuspuntu soziala garatzeko gaitasuna da, haien ikuspuntu sozialarekin zerikusirik ez duten ikuspuntuak ulertzeko gaitasuna eta beste gizakiekin komunikatzeko adimena.

HELBIDEA: https://books.google.es/books?hl=es&lr=&id=sGB87-HX-HQC&oi=fnd&pg=PR13&dq=ADOLESCENCIA+DESARROLLO+LENGUAJE&ots=cItA3g1oss&sig=lw_VXQXggbsn5QFAksbLvmWrtPg#v=onepage&q=ADOLESCENCIA%20DESARROLLO%20LENGUAJE&f=false

Nerabeen aldaketa psikologikoak eta sozialak.

Zer da nerabezaroa? Zeintzuk dira nerabezoak sortzen dituen aldaketa nagusiak? Hona hemen nerabezoari dagokion informazio egokia;

Esan daiteke nerabezoaren hasiera zenbait aldaketen ondorioz sortzen direla, hala nola, ahotsan sortzen diren aldaketak, ilearen agerpena gorputzan, sexu-organuak,... Hortaz, aldaketa fisikoak ugari badira, aldataketa psikosozialak ez dira gutxiago. Lehenengo edo hasieran ematen den aldaketarik garrantzitsuenetarikoa, bakoitzak duen "gorputz berriaren" onarpena da, zeren haurtzaroarengan oso desberdina da. Aldaketa hura azkar ematen da, eta horrek kezka edo ardura sortzen du gizakiarengan. Ez bakarrik gorputzak jasaten duen aldaketeengandik, baizik eta beste gizakiak zutaz duten iritziarengandik sortzen dira horrelako pentsamenduak.

Aldaketa fisikoak alde batera utzita, ezinbestekoak dira aldaketa psikologikoak aipatzea. Normalean, haurtzaroaren aldian, haurrek gauza bakar batean jartzen dute arreta pentsatzerako orduan. Aldiz, nerabezaroan, pentsatzeko gaitasun berriak garatzen dira. Horrekin bat, nerabeek hausnartzeko eta arrazoitzeko joera garatuko dute.

Aipatzekoa da ere, aldi honetan, kontzientziak garapen bat duela, ikuspuntu errealistago bat duela bizitzarengan, zein ezeztatzeko, esperentziak aztertzeko eta ondoriak ataratzeko  baliogarria izango da, haien identitatea eraiki dezaten, hau da, pertsona autonomoak bihurtuz.  Lagunak haien bizitzako gizaki garrantzitsuenak bihurtuko dira,  eta besteengan preziatuak eta maitatuak sentitzeko nahia izango dute.

HELBIDEA: http://www.scielo.sa.cr/scielo.php?pid=S1409-41851999000200004&script=sci_arttext&tlng=pt